Bazı suçlarda soruşturma yapılabilmesi için mağdurun şikâyetçi olması gerekir. Bütün suçlarda ise belli bir süre geçtikten sonra dava açılamaz veya açılmış dava düşer. Bu iki kurum, ceza dosyalarında en sık hak kaybına yol açan konulardır.
Şikâyete bağlı suçlarda süre: 6 ay
Soruşturulması şikâyete bağlı bir suçta, yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1). Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Ancak bu süre her durumda zamanaşımı süresini geçemez.
Hakaret için özel sınır: 7531 sayılı Kanun'la getirilen düzenlemeye göre hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73/2).
Şikâyete bağlı başlıca suçlar
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen kasten yaralama (TCK m. 86/2),
- Hakaret (kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç),
- Israrlı takip, konut dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme (temel hal),
- Güveni kötüye kullanma (temel hal), cinsel taciz, özel hayatın gizliliğini ihlal.
Şikâyetten vazgeçme
- Şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4).
- Vazgeçmenin geçerli olması için sanığın bunu kabul etmesi gerekir (TCK m. 73/6).
- Birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5).
- Vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıklayan kişi artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz (TCK m. 73/7).
Dava zamanaşımı süreleri (TCK m. 66)
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 30 yıl,
- Müebbet hapis gerektiren suçlarda 25 yıl,
- 20 yıldan aşağı olmamak üzere hapis gerektiren suçlarda 20 yıl,
- 5 yıldan fazla ve 20 yıldan az hapis gerektiren suçlarda 15 yıl,
- 5 yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda 8 yıl.
Fiili işlediği sırada 12-15 yaş arasında olanlar için bu sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasında olanlar için üçte ikisi uygulanır (TCK m. 66/2). Zamanaşımı mahkemece kendiliğinden uygulanır ve sanık bundan vazgeçemez (TCK m. 72/2).
Zamanaşımının kesilmesi
Şüpheli veya sanığın ifadesinin alınması, sorguya çekilmesi, tutuklama kararı, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı gibi işlemler zamanaşımını keser. Kesilmeyle süre yeniden işlemeye başlar. Ancak kesilme hâlinde toplam süre, kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK m. 67).
Sık sorulan sorular
Şikâyet süresi geçtikten sonra ne yapılabilir?
Şikâyete bağlı suçlarda süre geçtiyse ceza soruşturması yapılamaz. Ancak zarar için hukuk mahkemesinde tazminat davası açma imkânı genellikle devam eder.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda şikâyetten vazgeçmenin bir etkisi var mı?
Dava düşmez. Ancak katılanın tutumu, uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşmaya ve bazı hallerde cezanın bireyselleştirilmesine etki edebilir.
İlgili yazılar: Hakaret suçu · Kasten yaralama · Ceza davası süreci
Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir metindir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukatla görüşmeniz gerekir.