Kolluk tarafından yakalanan veya ifadeye çağrılan bir kişinin hakları 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) açıkça sayılmıştır. Bu haklar, süreç başlamadan bilinirse daha etkili kullanılır.
Gözaltı ne kadar sürebilir?
- Gözaltı süresi, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmek için gereken yol süresi bu süreye dahil değildir ve 12 saati aşamaz (CMK m. 91/1).
- Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere gözaltı süresinin üç gün daha uzatılmasına yazılı emir verebilir (CMK m. 91/3).
- Gözaltına alınan kişi, avukatı veya yakınları, gözaltı kararına ya da uzatma emrine karşı serbest bırakılmak için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
İfade verirken haklarınız
- Hakkınızdaki suçlamanın ne olduğunu öğrenme,
- Bir avukattan (müdafi) yardım alma ve avukat seçme; seçecek durumda değilseniz istemeniz hâlinde barodan avukat görevlendirilmesini isteme,
- Yakalandığınızın bir yakınınıza bildirilmesini isteme,
- Suçlamaya karşı açıklama yapmama, yani susma hakkı,
- Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteme.
Şüpheli; çocuk, kendini savunamayacak derecede engelli veya sağır ve dilsiz ise ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçtan soruşturma yürütülüyorsa, istemi aranmaksızın avukat görevlendirilir (CMK m. 150).
Yasak yöntemler ve avukatsız alınan ifade
İfade özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü muamele, tehdit, aldatma, yorma veya kanuna aykırı bir yarar vaadiyle alınan ifade, kişi rıza gösterse bile delil olarak kullanılamaz (CMK m. 148/1-3).
Ayrıca avukat hazır bulunmadan kollukta alınan ifade, kişi bu ifadeyi hâkim veya mahkeme önünde doğrulamadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4). Yargıtay 9. Ceza Dairesi, sanığın avukatsız alınan kolluk ifadesini duruşmada kabul etmediği bir dosyada, bu ifadeye dayanılarak kurulan mahkûmiyet hükmünü bu gerekçeyle bozmuştur (Yargıtay 9. CD, 11.11.2021, E. 2021/1753, K. 2021/9175).
Pratik öneri
İfadeye çağrıldığınızda veya bir yakınınız gözaltına alındığında, ifade vermeden önce bir avukatla görüşme hakkınızı kullanın. Bu aşamada verilen beyanlar dosyanın sonraki seyrini doğrudan etkileyebilir.
Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir metindir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukatla görüşmeniz gerekir.